x̄ - > KCSE Kiswahili Topical Question Bank (1996–2024)

Organised by topic — kila kadi ina muhtasari wa dhana, swali la mtihani (1996–2024), ufumbuzi wa hatua kwa hatua na vidokezo vya alama.

1. Kusoma na Kuelewa (Comprehension)

Concept focus: uelewa wa maandishi, ufafanuzi, hitimisho, maneno yanayotumiwa, mtazamo wa mwandishi.

Sample KCSE 2018 – Paper 1
Somoa fungu hapa: ... (excerpt). Omba: (a) Mweleze mawazo kuu ya fungu. (b) Taja maneno mawili yanayomaanisha "furaha".

(a) Mawazo kuu: maelezo mfupi ya tukio la jamii/lugha/kitendo (jibu kifupi kinachofaa kulingana na fungu). (b) Maneno: "furahia", "ridhika" (or other synonyms from the text).

✅ Marking tip: 1–2 marks kwa mawazo kuu (mojawapo ikumbukwe), 1 mark kwa kila neno sahihi wa sinonimu.

2. Insha (Composition)

Concept focus: muundo wa insha (utangulizi, mwili, hitimisho), msamiati, mtiririko wa mawazo, matumizi sahihi ya sarufi.

Sample KCSE 2020 – Paper 2
Andika insha ya sentensi 250 kuhusu: "Mabadiliko ya Tabianchi na Athari zake kwa Wakulima".

Mwongozo: utangulizi (2–3 mistari) kueleza tatizo; mwili (3–4 aya) zikielezea sababu, matokeo na mifano; hitimisho la mapendekezo. Tumia misemo, vitenzi vya hadithi na msamiati unaofaa.

✅ Marking tip: 3 marks muundo/organization, 4 marks msamiati na lugha, 3 marks maudhui/ufafanuzi (mfano), 2 marks sarufi na uandishi; jumla kama vile mtihani unaonyesha.

3. Sarufi (Grammar) & Kusaidiana kwa Maneno

Concept focus: vifungu vya sentensi, aina za lugha (nominative, possessive), muundo wa sentensi, vitenzi, viunganishi, sarufi ya kiswahili.

Sample KCSE 2016 – Paper 1
Fanya marekebisho ya sentensi: "Watu wote wanaenda shuleni kila siku." (badilisha kuwa muhtasari wa wakati uliopita).

Sentensi katika wakati uliopita: "Watu wote walikwenda shuleni kila siku." (au "Watu wote walihudhuria shuleni kila siku.").

✅ Marking tip: 1 mark kwa muundo sahihi wa wakati, 1 mark kwa sarufi nyingine iko sawa.

4. Msamiati na Kamusi (Vocabulary & Usage)

Concept focus: matumizi ya maneno, misemo, methali, nahau, vitenzi vya mabadiliko, maneno ya kiufundi.

Sample KCSE 2015 – Paper 1
Taja methali mbili zinazohusiana na uvumilivu na fafanua moja kwa kifupi.

Mfano: "Subira huvuta heri" — maana: uvumilivu huleta mafanikio. "Pole pole ndio mwendo" — maana: kufanya jambo kwa tahadhari huleta matokeo bora.

✅ Marking tip: 1 mark kwa kila methali sahihi, 1 mark kwa ufafanuzi mfupi wa angalau moja.

5. Ushairi (Poetry) — Uchanganuzi

Concept focus: vipengele vya shairi (mashairi, beti, kielelezo, tashbihi, tashbihi ya kielelezo), mtazamo, ujumbe wa shairi.

Sample KCSE 2019 – Paper 2
Chambua beti ya shairi: tendeza vipengele vya lugha na maana ya kielelezo ya kwanza.

Taja tamko la mshairi, taswira zilizotumika, alama za kiitikadi na tafsiri ya kielelezo. Fundisha jinsi shairi linavyoonyesha hisia/mitazamo.

✅ Marking tip: 1–2 marks kwa kutambua vipengele, 2–3 marks kwa uchambuzi wa maana na dhamira, 1 mark kwa uandishi wa kifupi.

6. Tamthilia (Drama) — Uchambuzi wa Tamthilia

Concept focus: muundo wa tamthilia, wahusika, mazungumzo, bandia, ujenzi wa hatua, mafunzo ya maadili.

Sample KCSE 2017 – Paper 2
Taja tabia mbili kuu za mhusika mkuu na jinsi zinavyoathiri mwendo wa tamthilia.

Tabia A: mkarimu — inamfanya mhusika kusaidia wengine; Tabia B: kupuuza nasaha — huleta mgogoro. Elezea matokeo yake kwa hatua za hadithi.

✅ Marking tip: 1 mark kwa kila tabia sahihi, 2 marks kwa mfano wa jinsi inavyoathiri tamthilia.

7. Riwaya / Novel — Ushahidi na Dhana

Concept focus: wahusika, mandhari, maudhui makuu, mbinu za mwandishi, mstari wa hadithi.

Sample KCSE 2014 – Paper 2
With reference to the set novel (e.g., "Kiongozi"), discuss how the author presents leadership.

Taja mifano kutoka ukomo wa riwaya, tabia za viongozi, matokeo ya maamuzi yao, na jinsi mwandishi anatumia mazungumzo/maelezo kuonyesha sifa hizi.

✅ Marking tip: 2 marks kwa kuonyesha uelewa wa mada, 2–3 marks kwa misemo/mifano, 1–2 marks kwa muundo wa jibu.

8. Lugha Sanifu na Lugha ya Kisasa

Concept focus: tafsiri za lugha za mtaani, matumizi ya lugha rasmi rasmi (lugha sanifu), mabadiliko ya msamiati.

Sample KCSE 2015 – Paper 1
Tafsiri kifupi cha kifungu cha lugha ya mtaani kwenda lugha sanifu na fafanua tofauti mbili zilizojitokeza.

Toa toleo la lugha sanifu la sentensi, elezea mabadiliko ya msamiati na matumizi ya viwakilishi/vitenzi.

✅ Marking tip: 1–2 marks kwa tafsiri sahihi, 1–2 marks kwa tofauti zilizofafanuliwa.

9. Lugha ya Kibiashara na Mawasiliano (Functional Writing)

Concept focus: barua rasmi, tamko, taarifa, ripoti, tangazo, mawasiliano ya kitaaluma.

Sample KCSE 2020 – Paper 2
Andika barua rasmi ya kuomba ruzuku kwa shirika la vijana, muda wa kurudisha maombi ni siku 14.

Jenga barua rasmi: anuani, tarehe, salamu rasmi, mwili wa barua (maelezo ya ombi, sababu, tathmini), hitimisho na saini.

✅ Marking tip: 3 marks muundo na muundo wa barua, 3 marks maudhui na ushahidi, 2 marks msamiati na sarufi.

10. Matumizi ya Lugha — Usanifu wa Sauti, Tone & Register

Concept focus: matumizi ya sauti (formal/informal), register ya maombi rasmi, tono la hadithi, utafutaji wa msamaha.

Sample KCSE 2013 – Paper 1
Fafanua tofauti kati ya lugha rasmi na isiyo rasmi kwa kutoa mfano wa kila moja.

Lugha rasmi: matumizi kwa nyaraka rasmi, barua, hotuba; mfano: "Ninahubiri...". Lugha isiyo rasmi: mazungumzo baina ya marafiki; mfano: "Nimekuona tu.".

✅ Marking tip: 1 mark kwa ufafanuzi wa kila moja, 1 mark kwa mfano sahihi.

11. Uhariri, Muhtasari na Uandishi Mfupi

Concept focus: kutoa muhtasari mfupi, kuhariri makosa, kuandika vifupisho, kuondoa taarifa zisizohitajika.

Sample KCSE 2019 – Paper 1
Andika muhtasari wa mistari 8–10 akielezea matokeo ya tukio lililotolewa.

Mwongozo: chukua mawazo kuu, punguza mifano/minutia, tumia maneno ya msamiati rasmi, hakikisha mtiririko wa mawazo unafuata.

✅ Marking tip: 3 marks kwa mawazo kuu, 3 marks kwa muundo na uendelezaji, 2 marks kwa lugha na ufupishaji.

12. Maswali ya Mdomo (Oral) na Kusikiliza

Concept focus: maonyesho ya mdomo, kuelezea, kujibu maswali ya mdomo, kubainisha maoni kwa msikilizaji.

Sample KCSE (Oral component)
Andika hotuba fupi ya dakika 3 kuhusu umuhimu wa kusoma vitabu katika jamii.

Mwongozo: utangulizi ulio wazi, hoja kuu 2–3 zilizoeleweka, mifano, hitimisho na wito wa kuchukua hatua. Tumia muhtasari mfupi wa maneno muhimu au nukuu.

✅ Marking tip: 3 marks kwa muundo na wazi, 3 marks kwa maudhui na hoja, 2 marks kwa lugha na utoaji (tena, mfano wa mtihani wa mdomo).

KCSE Kiswahili Topical Question Bank (1996–2024) — organized for focused revision: concept, KCSE-style practice, worked answers and examiner tips. Ask if you want this exported as an HTML file or printable PDF.